موارد پیش از مطالعه
فهرست سرفصل های مطالب
امتیاز دهید
4.2/5 - (40 امتیاز)

زباله های بیمارستانی

زباله های بیمارستانی یا پزشکی که حاصل از فعالیت بیمارستان ها ، مراکز درمانی ، آزمایشگاه ها و درمانگاه ها هستند، تهدیدی بسیار جدی برای انسان و محیط زیست می باشند و می توانند سلامت انسان را به خطر بیاندازند.

طبق آمار سازمان جهانی بهداشت WHO بیش از 40 درصد پسماند های بیمارستانی عفونی هستند و سالانه 6 میلیون نفر در جهان به علت عدم مدیریت صحیح زائدات بیمارستانی، جان خود را از دست می دهند.

در این مقاله قصد داریم انواع زباله ‌های بیمارستانی و روش های دفع آن‌ها را به اختصار توضیح دهیم ، تا بتوانیم اقداماتی برای مدیریت ایمن و مناسب پسماند های بیمارستانی انجام دهیم و از اثرات مخرب این زائدات جلوگیری کنیم .

در بیمارستان ها حجم انبوهی از زباله تولید می شود ، از مجموع زباله های تولید شده حدود 85 درصد آن ها زائدات غیر خطرناک نظیر زباله های خانگی و اداری هستند که از نظر حمل و نقل مشکلی ایجاد نمی کنند ؛ و 15 درصد باقی مانده مواد زائدی هستند که ممکن است سمی ، عفونی و رادیواکتیو باشند.

تقسیم بندی زباله های بیمارستانی

مواد زائد معمولی

زباله هایی که خطر بیولوژیکی ، شیمیایی ، رادیواکتیو ندارند و از نظر حمل و نقل خطرناک نیستند.

مواد زائد پاتوبیولوژیک

این زائدات عامل بیماری زا هستند و شامل بافت ها و اندام های بدن انسان و حتی لاشه حیوانات نیز می شوند.

مواد زائد رادیواکتیو

شامل زباله های جامد ومایع آلوده به رادیونوکلئید ها مثل مواد رادیو اکتیو و مواد پرتو درمانی می باشند.

مواد زائد شیمیایی

زباله هایی که حاصل ازفعالیت های ضد عفونی و همچنین فلزات موجود در دستگاه های پزشکی مانند جیوه هستند.

مواد زائد عفونی

این زائدات شامل زباله های آلوده به خون، مایعات ساکشن شده از بدن و مواد زائد آزمایشگاهی مانند محیط کشت و همچنین زباله های بیماران مبتلا به عفونت می باشد که از مجموع زباله ها حداقل 3 درصد و حداکثر 90 درصد زباله های بیمارستانی عفونی هستند.

زباله های تیز و برنده

مانند سرنگ ، سوزن ، تیغ های یکبار مصرف و غیره …. به طور کلی هر سال حدود 16 میلیارد تزریق در جهان انجام می شود ، اما همه سوزن ها پس از استفاده  به طور ایمن و صحیح دور ریخته نمی شوند و خطرات مخربی را در پی دارند.

خطرات زباله های بیمارستانی

پسماند های بیمارستانی حاوی میکروارگانیزم های مضری هستند که می توانند بیماران ، کادر درمان و عموم مردم را آلوده کنند و عدم مدیریت صحیح این پسماند ها اثرات جبران ناپذیری برای سلامت انسان و محیط زیست خواهد داشت . در صورتی که پسماند های بیمارستانی قبل از دفن جداسازی نشوند، ممکن است عوامل بیماری زا در پسماندها در محیط رها شوند و منابع آب را آلوده کنند. علاوه بر این، آلودگی آب ممکن است ناشی از مواد خطرناک (مانند فلزات سنگین) موجود در پسماندهای زیست پزشکی باشد.

برای مدیریت صحیح پسماند های بیمارستانی بهتر است در ابتدا زباله ها تصفیه شوند که به 3 صورت انجام می شود :

  1. ضد عفونی با اشعه مایکروویو
  2. استریلیزاسیون با بخار
  3. ضد عفونی شیمیایی

تقسیم بندی زباله های بیمارستانی به 3 طریق صورت می گیرد

  1. بر اساس روش دفع
  2. بر اساس درجه احتمال خطر
  3. براساس منبع تولید

که بیشتر کشور های توسعه یافته از روش سوم برای تقسیم بندی پسماند های بیمارستانی استفاده می کنند .

انواع روش های گند زدائی پسماند های بیمارستانی

گند زادئی پسماند های بیمارستانی با مواد شیمیایی

در بسیاری از کشور ها در حال حاضر از مواد شیمیایی برای گند زدائی پسماند های بیمارستانی استفاده می شود در این روش بهتر است در ابتدا پسماند های بیمارستانی خرد شوند که این عمل دو مزیت دارد : 1) حجم مواد زائد کاهش می یابد 2) تاثیر مواد گند زدا بیش تر می شود

با این حال گندزادئی پسماند های بیمارستانی با مواد شیمیایی در صورتی که درست انجام نشود منجر به انتشار مواد شیمیایی در محیط می گردد.

گند زدائی زباله های بیمارستانی با دستگاه اتوکلاو

فرآیند اتوکلاو شامل استریلیزاسیون با بخار است و در پایان فرآیند، میکروارگانیزم ها به طور کامل ازبین می روند این روش کم هزینه ترین روش برای گند زدائی زباله ها می باشد و  برای زباله هایی که دارای چگالی کم تری هستند مناسب می باشد و برای مواد زائد پاتولوژی استفاده نمی شود؛ حدود 90 درصد از زباله ها قبل از ارسال به محل دفن زباله به این روش ضدعفونی می شوند.

سوزاندن

سوزاندن زباله های بیمارستانی روش قدیمی است که علاوه برا اینکه عمل گند زدائی پسماند های بیمارستانی را انجام می دهد سبب کاهش حجم زباله ها می گردد ، اما  مزایای اصلی سوزاندن این است که سریع ، آسان و ساده است و در صورتی که سوزاندن با روش درست انجام نشود می تواند منجر به انتشار آلاینده ها در هوا و تولید خاکستر گردد.

همچنین سوزاندن فلزات سنگین مثل سرب و جیوه موجب انتشار فلزات سمی در محیط می گردد.

ماکروویو

در این روش زباله ها خرد می شوند با آب مخلوط می شوند و سپس گرم می شوند و از این طریق میکروارگانیسم ها از بین می روند و مزیت اصلی این روش خرد شدن زباله ها می باشد. و این روش نسبت به سوزاندن بسیار کار آمد تر می باشند

مدیریت پسماند های بیمارستانی

مدیریت زباله های بیمارستانی نیازمند برنامه های مستمر ، تجهیزات خاص ، افراد آموزش دیده می باشد.

بر اساس نظرسنجی سازمان جهانی بهداشت  در 22 کشور در حال توسعه، حدود 18 تا 64 درصد از مراکز بهداشتی درمانی از روش های نامناسب دفع زباله استفاده می کنند.

طبق طبقه بندی رایج، پسماندهای پزشکی را می توان به دو دسته عفونی و غیر عفونی طبقه بندی کرد. این دو نوع زباله باید در مبدأ تولید تفکیک شده و فعالیت های حداقل سازی و ضدعفونی بر اساس مقررات و دستورالعمل های ملی انجام شود

در صورت عدم مدیریت صحیح پسماند های بیمارستانی در تفکیک، به حداقل رساندن یا ضدعفونی می تواند منجر به مشکلات جدی بهداشتی و زیست محیطی شود.  

نتیجه گیری

ترویج روش های کاهش حجم و تفکیک زباله های بیمارستانی و توسعه استرانژی ها همراه با نظارت برای بهبود شیوه های تفکیک و دفع زباله ها بسیار موثر می باشد؛ همچنین اجرای فعالیت های مدیریتی می تواند جنبه های بهداشتی و زیست محیطی مدیریت پسماند بیمارستانی را بهبود بخشد.

با ما در تعامل باشید

10 پاسخ

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *